GIF, oftewel de prijs van uitstel..


Waarom Waalwijkse boeren nú duidelijkheid over pesticiden nodig hebben!


Onlangs, bij het vaststellen van de omgevingsvisie, diende Groenlinksaf een amendement in om het gebruik van landbouwgif in de gemeente Waalwijk te verbieden. Dat amendement haalde het niet, want een meerderheid van de raad vond dat de boeren het al moeilijk genoeg hebben, en dat we ze dit niet kunnen doen. Dat klinkt sympathiek, maar er is natuurlijk een reden dat een groene partij zich hard maakt voor de bescherming van het land, van de natuur, en dus indirect ook van de boeren!


Gerard Maasakkers zong er tientallen jaren geleden al over in zijn liedje "Achter de Schuur" Het lied gaat over een boerenzoon die hoort van zijn ouders dat de boerderij verkocht moet worden omdat ze het niet meer kunnen betalen, en het  eindigt als volgt: "Nou, d'r kumt nou niks meer van, hoe hee-t-ie zo blind kannen zijn? Hij dacht da't zo'n vaart nie zou lopen (Jongen, 't zal nie meer gaon) Mer da ze de boerderij moeten verkopen (Jongen, 't zal nie meer gaon) En nou moet-ie weg, hij moet weg van z'n plekske en van de schuur... Hein stao wa te staon achter de schuur en wou da't nie waor was..."  De meesten van ons "stadsmensen" kunnen moeilijk begrijpen tegen welke problemen boeren allemaal aanlopen, en soms zijn die problemen ook moeilijk uit te leggen. Neem nou bijvoorbeeld niet Hein uit het liedje, maar Boer Hendrik, een echte boer, niet uit Waalwijk, maar de problemen zijn universeel. De familie van Hendrik boert al jaren, misschien wel eeuwen, op hetzelfde land. Dat land is hun kapitaal, van dat land leven ze! En plotseling mag er niks meer: niet mesten, niet beregenen, niet begrazen! Plotseling is zijn grond waardeloos, en wat moet je dan?  Klinkt het verzonnen? Het is toch echt waar. Boeren zoals Hendrik zien de waarde van hun land verdampen door nieuwe regels. Het voelt onrechtvaardig, maar het is slechts een pijnlijk gevolg van een geschiedenis van pappen en nathouden, van niet doen wat moet, maar van uitstellen wat onvermijdelijk is!




In de jaren '90 wisten we al dat stikstof een probleem was, en toch kozen we ervoor om weg te kijken. Het resultaat? Stikstof ging niet weg, en door weg te kijken, door niets te doen, veroorzaakten we een juridische muur die niet alleen de agrarischesector verlamt, maar eigenlijk zorgt voor problemen bij alles dat we doen. Een muur die ons allemaal bovendien miljarden kost. Maar het ergste is dat die muur er niet geweest was als we op tijd echt ingegrepen hadden. En dat deden we niet, want de boeren hadden het al moeilijk genoeg, hun economische voortbestaan werd al bedreigt, en er waren technisch zoveel innovatieve oplossingen voorhanden. Die oplossingen zorgden ervoor dat boeren zich tot hun nek in de schulden moesten steken, en ze losten niets op. En ondertussen groeide het probleem vrolijk door, want dat doen problemen als je ze laat gaan: groeien als kool!


Nou zou je verwachten dat we van dit fiasco iets geleerd hebben, maar niets is minder waar! Met het alsmaar groter wordende probleem van pesticiden stevenen we af op exact hetzelfde scenario. En weer ligt onder alle problematiek de economische realiteit voor de reguliere boer. Wil je voldoende produceren, dan zal je moeten sproeien! Wil je gaaf en onbeschadigde groenten en fruit afleveren aan de supermarkten, dan zal je moeten sproeien! Wil je dat je velden niet overwoekerd raken door onkruid, dan zal je moeten sproeien! Het is zo makkelijk niet, maar het is ook wel echt een probleem! Dat probleem is dat als we nu niets doen, behalve een beetje pappen en natsproeien, er een moment komt dat de overheid, al dan niet onder druk van Europa, zal moeten besluiten radicale maatregelen te treffen, een stikstofdossiertje te doen! En dan vervalt in één klap het volledige verdienmodel van een groot deel van de Nederlandse boeren. En dus vinden we het moeilijk om zoiets te doen, vinden we het moeilijk om de stappen te zetten waarvan we weten dat ze op termijn onvermijdelijk zijn!


Onvermijdelijk, want onderzoek van de universiteit van Wageningen toont aan dat landbouwgif tot 10 km verderop in Natura 2000-gebieden belandt, zoals bij ons in de Loonse en Drunense Duinen, en natuurgebied De Langstraat. Het overmatig gebruik van landbouwgif is één van de redenen dat ons oppervlaktewater nergens in Nederland voldoet aan de normen. Het zorgt ervoor dat zelfs ons drinkwater in de bodem niet langer veilig is, want ook daarin wordt al landbouwgif aangetroffen! Zodra hier beperkende wetgeving voor komt, en de rechter dit serieus juridisch toetst (zoals nu gebeurt bij stikstof), is de kans groot dat de rechter de vergunningen voor boeren rond die gebieden direct bevriest. Dat is pas échte economische schade. Onrealistisch? Zeker niet! En het kan nog erger, want terwijl we ondqnks alles toch vasthouden aan de huidige middelen, zien we daarnaast ook nog een stijging in het gebruik van PFAS-pesticiden. Deze "forever chemicals" hopen zich op in de bodem. Wie koopt over 20 jaar nog landbouwgrond die vervuild is met stoffen die nooit meer weggaan?


Terug naar link met de huidigeSrikstof problematiek. Als we daar iets van hadden moeten leren, is het dat onzekerheid duurder is dan verandering: Niets is schadelijker dan onduidelijkheid, zeker als je weet dat wachten het probleem alleen groter maakt! Stapsgewijze veranderingen, hoe pittig soms ook, zijn beter dan in één klap alle maatregelen tegelijkertijd bij de boeren door de brievenbus te proppen! Je helpt de boeren niet door de huidige situatie onnodig lang met rust te laten! Als er iets is dat het hele stikstof fiasco ons geleerd zou moeten hebben, dan is het dat wel. Door nú te kiezen voor een verbod en goede afspraken te maken voor een duidelijke transitie, behouden we de regie. Wachten tot de rechter ingrijpt betekent een plotselinge stop zonder vangnet.
De les voor Waalwijk is dat we moeten stoppen met het negeren van de wetenschappelijke feiten onder het mom van " de boeren hebben het moeilijk genoeg" en "economisch belang". Het échte economische belang van de reguliere boer is een gezonde, toekomstbestendige bodem die zeker juridisch niet aan te vallen is.


Laten we niet wachten op een Stikstofdossier 2.0'. Laten we nu kiezen voor zekerheid voor de volgende generatie. De problemen zijn al groot genoeg, te groot ook om dit er nog eens boven op te laten landen. Het valt allemaal wel mee? Vertel dat maar tegen de boeren die hebben moeten stoppen omdat ze het niet meer rondgebreid kregen. Vertel dat maar tegen de gestopte boeren in Waalwijk die we uitgekocht hebben zodat we de emissierechten konden gebruiken om de nieuwe insteekhaven te bouwen, om de ontwikkelingen op haven acht Oost mogelijk te maken! Hoe erg dat ook is, het was nog niet genoeg, en de natuurvergunningen waarvoor we die boerderijen nodig hadden, zijn vernietigd. Het nieuwe kabinet steekt € 20.000.000.000 in het oplossen van de stikstofproblematiek, en zelfs voor dat bedrag zijn de Europees afgesproken doelen niet haalbaar, en dat ligt niet aan Europa!


Een laatste opmerking: Waalwijk is een grote gemeente. Groot in de regio, en groot als het gaat over het totale oppervlakte. Wij hebben behoorlijk wat agrariërs binnen onze gemeentegrens, maar niet een van die mensen mag zichzelf biologische boer noemen. Dat zou ons aan het denken moeten zetten! Nogmaals, het is niet zo dat boeren graag met gif spuiten. Er zijn allerlei neurologische ziektes die tegenwoordig gerekend worden tot de agrarische beroepsziektes. Serieuze aandoeningen die veroorzaakt worden door het gif waarmee wij onze boeren dwingen te werken. En ik zeg "Wij", want wij willen veel, diverse, mooie groente en gaaf fruit in de winkel. Wij willen geen appels met plekjes, wij willen geen vreemd gevormde groenten, we willen - of kunnen - niet heel veel geld betalen voor gezond en gifvrij eten. En de boer, hij ploegde en spoot voort, hij moet wel.


En wat de meeste lezers van de krant en kijkers van het journaal zich niet realiseren: de hardst gillende boeren in het nieuws zijn de grote jongens! De kleine boeren hoor je niet zo: die zijn aan het werk! En Hein? Hij wou da ze de schuld nie zo hoog hadde laote oploope!