Better the Devil you know!

Een tijdje geleden las ik het laatste deel van een serie boeken die ik al een keer of zes gelezen heb. En niet zomaar eentje, hè. Het verhaal over “Fitz and the Fool” is ongeveer 6600 bladzijden lang. Dat is veel, maar na het lezen van de laatste bladzijde voelt het altijd weer te kort. Hetzelfde heb ik na de tiende lezing van Lord of the Rings, of na het voor de achtste keer kijken naar Pulp Fiction. Zo moeilijk als ik het soms vind om aan een nieuw verhaal te beginnen, zo makkelijk loop je de deur binnen van het huis waar vertrouwde personages precies hetzelfde doen als de vorige keer dat je je in hun verhaal verdiepte. Na een hele dag gedoe, gezeur en moeilijk gemeukel om je heen zit er iets extreem comfortabels aan het herbeleven van wat je al weet. Na tien bladzijden voel ik me lekker; ik geniet van mijn “comfort food”, mijn literaire equivalent van dropjes of chocola.

En toch blijft het een raar verschijnsel. Er verschijnen tienduizenden nieuwe boeken per dag, en als ik me echt slecht voel, maak ik me zorgen over het feit dat er daar honderden tussen zitten die ik waanzinnig goed zou vinden, maar die ik nooit ga lezen. Als ik straks dit ondermaanse verruil voor nieuwe avonturen, weet ik niet eens wat ik gemist heb; alleen maar dat ik dingen mis die mijn leven echt rijker gemaakt zouden hebben. En toch kies ik er niet voor actief te zoeken naar nieuwe verhalen. En dat geldt dan niet alleen voor boeken, maar ook voor films en voor muziek. Op de een of andere manier trekken we elke dag dezelfde oude kleren aan, ongeacht hoe oud en versleten ze zijn.

Mensen zijn vreemd, of zou ik de enige zijn die hier last van heeft? Als ik zo om me heen kijk niet, want ik ken best veel mensen die er hetzelfde instaan als ik. Eigenlijk is er maar één ding wat we bijna allemaal gemeen hebben: we zijn “geen achttien meer”. Daarmee wil ik niet zeggen dat het vermogen om verhalen meerdere keren te lezen en er elke keer weer iets nieuws in te vinden een superkracht van oudere mensen is. Ik wil ook echt niet beweren dat het een teken van naderende seniliteit is of zo. Ik heb er eigenlijk niet echt een goede verklaring voor, maar het is wel iets dat gebeurt in alle aspecten van het bestaan.

In een vorig leven was ik politicus, en het heeft me flink wat moeite gekost om dat los te laten. De neiging om continu met mijn neus tegen het raam aan te gaan staan blijft groot, en ik val heel makkelijk terug in oude patronen. En dat terwijl mijn "sell by date" al best even verstreken is. Maar ik doe mijn best! Zo heb ik van de week al mijn politiek getinte berichten op Facebook verwijderd die ik geplaatst heb nadat ik afscheid van de loale politiek genomen had. Ik schrok ervan hoeveel dat er waren. Ik zou toch stoppen? Afscheid nemen bestaat niet?

Verandering is moeilijk, en wordt moeilijker als je ouder wordt. Als je heel je leven ingevuld hebt aan de hand van een aantal duidelijke uitgangspunten, laat je die niet makkelijk meer los. Als je je fijn voelt bij een aantal dingen die je goed kent, wat is er dan mis mee om die te blijven lezen, luisteren, kijken en voelen? Wat mij betreft niets dus, en daarom kan ik met medelijden en een tikje jaloezie kijken naar mijn leerlingen die het mooie gevoel van het warme bad van de herkenning nog moeten opbouwen.

Niet dat alle herinneringen mooi zijn, of dat alle herkenning altijd een goed gevoel oplevert. Sommige dingen zijn moeilijk, emotioneel, een wondje dat je blijft openkrabben. Dat hoort er ook bij: echte “kunst”, met een grote of een kleine k, moet gevoel oproepen. Het idee dat er nog veel meer in de wereld is dat ik dan dus mis? Ach ja, “Better the Devil you know”, toch?

Oud hè?